Inlogformulier

Links

Schakers schrijven

PSYCHOLOGISHE OORLOGSVOERING 

door Het Blinde Paard

In een van zijn vele schaakboekjes vertelt Hans Bouwmeester de anekdote van een grootmeester die tijdens een partij ziet hoe hij zijn tegenstander in enkele zetten mat zou kunnen zetten als zijn eigen koning niet op g1 maar op h1 stond. Echter, zo redeneerde hij, de ongewone zet Kg1-h1 zou zijn tegenstander op het spoor kunnen brengen dat hij iets bijzonders van plan was en als gevolg daarvan het dreigende mat kunnen ontdekken. De grootmeester besloot tot een listige afleidingsmanoeuvre: hij pakte zijn koning heel even vast en liet hem toen gauw weer los, dacht vervolgens nog weer een minuutje na en speelde toen een zet met zijn paard. Zijn tegenstander trapte erin en protesteerde: er moest een zet met de koning worden gespeeld. Quasi gepikeerd speelde de grootmeester zijn koning naar h1 om vervolgens enkele zetten later mat te geven. Mission accomplished.

Ik weet niet of ik zelf mijn toevlucht zou nemen tot zulke gemene trucjes om mijn tegenstander te misleiden, maar ik weet wel dat ik mij vaak het hoofd breek over de vraag hoe ik hem of haar om de tuin zou kunnen leiden ten einde mijn ware bedoelingen te maskeren. Meest gebruikte tactiek: mijn zet zo achteloos mogelijk spelen (“er is niets aan de hand hoor, dit is een sjabloonzet…”). Meestal helpt het niet, soms lukt het me… zoals enkele maanden geleden.

Ik had wit en mijn tegenstander verdedigde zich met het Frans, een opening waar ik niet zo gek op ben. Ik besloot er niet op in te gaan en meteen op d5 te ruilen – dan waren we allebei tenminste meteen uit ons openingenboek.

1. e4 e6, 2. d4 d5, 3. exd5 exd5, 4. Pf3 Pf6, 5. c4 De7+, 6. Le2 dxc4, 7. 0-0 Pc6, 8. Pa3 Le6, 9. Pxc4 0-0-0 (zie diagram)

psych01

Over deze stelling dacht ik lang na. Ik wilde veld c7 onder vuur nemen en vond Lf4 een prima eerste zet daarvoor, maar deze zet zou mijn bedoelingen wel meteen zichtbaar maken en het zou voor zwart niet al te moeilijk zijn om passende tegenmaatregelen te nemen (bijvoorbeeld Pd5). Daarom koos ik voor een tussenzet die de indruk wekte dat ik de pion op d4 extra wilde dekken: 10. Le3…

De misleiding werkte; mijn tegenstander besloot onmiddellijk mijn loper te verjagen met 10. … Pg4 waarna ik, schijnbaar teleurgesteld, mijn loper nog maar een veldje verder schoof: 11. Lf4, de plaats die eigenlijk de bedoeling was. Het gevolg was dat zwart ging zitten onderzoeken hoe hij mijn geïsoleerde d-pion kon verschalken, waarbij hij de zwakte van c7 volledig uit het oog verloor.

De partij veranderde op slag van een rustige opening in een woest en spectaculair vervolg. Mijn tegenstander ‘zag’ een manier om de d-pion te winnen, via een tijdelijk paardoffer:

11. … Pxd4, 12. Pxd4 c5 (zie tweede diagram)

psych02

Zwart heeft volledig gemist hoe gruwelijk zijn koning op de tocht is komen te staan. Na een paar krachtzetten van wit wordt het hem duidelijk.

13. Pb6+! axb6 (de enige mogelijkheid), 14. Da4!

Dreigt 15. Da8+ en zwart kan een snel mat alleen verhinderen door nu veel materiaal te offeren, bijvoorbeeld beginnend met het dameoffer 14. … Dc7. Maar mijn tegenstander ziet alleen maar dat mooie witte paard op d4 en speelt:

14. … Txd4? 15. Da8+ Kd7, 16. Lb5± (zie laatste diagram)

psych03

Na afloop erkende mijn tegenstander inderdaad dat hij misleid was door mijn zgn. verdedigingszet Le3 en ervan overtuigd was dat hij door het verjagen van die loper mijn d-pion kon veroveren. Dat laatste was hem in elk geval gelukt.

Agenda

26 sept 2017
Intern R3
03 okt 2017
Intern R4
10 okt 2017
Intern R5
17 okt 2017
Snelschaken R1

Zoek in agenda